Malatya Merkez Adresi Bugün Yeşilyurt ya da Battalgazi'ye Düşer

Malatya Merkez diye yazılmış bir adres bugün Yeşilyurt’taki ya da Battalgazi’deki bir mahalleye denk gelir, çünkü Merkez adlı bir ilçe artık yok. Eski kira sözleşmesinde, senette, eski bir faturada ya da bir ilanda bu ifadeyi gören kişi, adresin hangi ilçede olduğunu kendi başına çözmek zorunda kalır. Çözüm de adın kendisinde değil, adın yanındaki mahallede saklıdır.

Bu yazı, o çözümün nasıl yürüdüğünü ve nerede tıkandığını anlatıyor. Adres arayan, taşınmaz bakan ya da yıllardır görüşemediği birini bulmak isteyen herkes aynı yerden başlar.

Merkez ilçe nasıl kalktı

6 Aralık 2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle Malatya büyükşehir oldu ve ilin mülki sınırı büyükşehir sınırı sayıldı. Aynı metin Yeşilyurt ile Battalgazi ilçelerinin merkezlerini, eski Malatya Belediyesi’nden bu ilçelere katılan mahalleler olarak belirledi. Kentin eski çekirdeği böylece iki ilçeye paylaştırıldı. Eski bir belgede “Merkez” okunan yerin ilçesi, mahalle adına bakılarak anlaşılır.

Köyler mahalle, beldeler tek mahalle oldu

Aynı düzenleme ilçelerdeki köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliğini kaldırdı. Köyler mahalle, beldeler kendi adlarıyla tek mahalle oldu. Çevredeki belde adları iki ilçeye şöyle dağıldı:

• Yeşilyurt’a bağlananlar: Dilek, Şahnahan, Topsöğüt.
• Battalgazi’ye bağlananlar: Hanımınçiftliği, Orduzu, Beydağı, Yaygın.

Eski belgede köy adının yanında “Merkez” yazması da bundandır: Köy o zaman Merkez ilçeye bağlıydı, bugün iki ilçeden birinin mahallesi. Köyün adı mahalleye geçince adres satırı değişmez; değişen, satırın bağlı olduğu ilçedir. Belgenin yazıldığı tarih de önemlidir: Büyükşehir düzenlemesinden önceki bir belgede “Orduzu Belediyesi” ya da “Dilek Beldesi” görmek şaşırtmamalı, sonra yazılanlarda aynı yer mahalle olarak geçer.

Mahalle adından ilçeyi okumak

Kentin içindeki bazı mahalle adları yalnızca bir ilçede bulunur ve ilçeyi hemen söyler; bazıları söylemez:

Son satırlar mahalle adının yetmediği durumu gösteriyor. İl genelinde otuzu aşkın ad birden çok ilçede tekrar eder. Yenimahalle yedi ilçede vardır. Yeşilyurt’ta Fatih ile Merkez Fatih ayrı iki mahalledir; Battalgazi’de Beydağı ile Merkez Beydağı da öyle. Buradaki “Merkez” ön eki, eski köy ile kent mahallesini ayırmak için kullanılan ad parçasıdır. Belgede yalnız “Fatih” yazıyorsa Yeşilyurt’taki kent mahallesi mi, Akçadağ’daki ya da Hekimhan’daki Fatih mi kastedilmiştir sorusu açık kalır.

İlçe adlarının kendisi de karışabilir. Kale, Denizli’de de bir ilçenin adıdır; Yeşilyurt da Tokat’ta ilçe adıdır. Adalet Bakanlığı’nın rehberi bile bu ikisini “Kale (Malatya)” ve “Yeşilyurt (Malatya)” diye ayırıyor. İlandaki ya da belgedeki adreste il adı yoksa hangi Kale’den söz edildiğini sormak gerekir.

Adres arayana ne değiştirir

Ana sayfadaki mahalle bulucu belgede geçen adı yazınca bağlı olduğu ilçeyi gösterir; ad birden çok ilçedeyse hepsini listeler. Bir parselin hangi mahallede olduğunu ve kime ait göründüğünü tapu müdürlüğü söyler. Mahalle adı bu sorudan önce gelir; hangi ilçeye sorulacağını o belirler.

Dedektif işi bundan sonra başlar. Borçlusunu, kiracısını ya da uzun süredir görüşemediği bir tanıdığı arayan kişi için ilk adım yazılı adresin bugünkü karşılığını çıkarmaktır; sonrasında o bina dışarıdan kontrol edilir. Başvuruda şunları yazarsanız işin sırası kısalır: belgenin tarihi, adresin belgede yazıldığı hâli, mahalle adının yanında köy ya da belde ibaresi olup olmadığı ve varsa sokak ile bina numarası.

Kendiniz mi çözersiniz, dedektif mi gerekir

Adres elinizdeyse ve mahalle adı tek ilçede geçiyorsa mesele kendiliğinden çözülür; bulucu ya da bu yazıdaki tablo yeter. Dedektife gerek, ad birden çok ilçede bulunduğunda ve elinizdeki belge ilçeyi vermediğinde doğar: Üç aday adresin hangisinin olası olduğu belgenin tarihine, sokak adına ve aranan kişiyle ilgili başka bilgilere göre sıralanır. Bir de adresin kâğıttaki karşılığı bulunsa bile o kapıda bugün ne olduğu bilinmez; bina orada mı, kullanılıyor mu, giriş levhasında ad var mı. Bunu ancak gidip görmek söyler.

İki örnek çalışma

Eşlemenin iki ayrı örneği Battalgazi ve Yeşilyurt yazılarında. İlkinde eski belde adresi bugünkü mahalleye çevriliyor, ikincisinde yeni konut alanındaki daire teklifi kontrol ediliyor. Bir adresin hangi mahalleye düştüğünü kendiniz çözemediyseniz bu olağandır; belge ilçeyi her zaman yazmaz.